ABD-Ýsrail’ in Ýran’ a Yönelik Saldýrýsý… Savaþ, Bölgeyi ve Dünyayý Nasýl etkileyecek?
ABD ve Ýsrail'in Ýran'a yönelik baþlattýðý ortak askeri operasyonlar, Þia Dünyasýnýn ‘Rehberi’ olarak tanýmlanan Hamaney’ in öldürülmesi ardýndan bölgesel sýcak savaþa dönüþürken, küresel enerji piyasalarý ve ekonomi son yýllarýn en ciddi sýnavýyla karþý karþýya...
Özellikle Ýran’ ýn Hürmüz Boðazý'ný kapatmasýyla gerilim artýk bölgeyi de aþýp tüm dünyanýn petrol ve doðal gaz akýþýný dolayýsýyla tüm ülkeleri etkileyecek boyuta ulaþma temayülü gösteriyor…
Küresel petrol tüketiminin yüzde 20'sinin ve sývýlaþtýrýlmýþ doðalgaz ticaretinin üçte birinin geçtiði boðazýn gemi trafiðine kapanmasýyla birlikte bugüne kadar telaffuz edilmekten kaçýnýlan tehlike artýk soyut olmaktan çýkýp 48 saatte gerçek oldu…
ABD ve Ýsrail'in 28 Þubat 2026 Cumartesi sabahý Ýran'a yönelik saldýrýlarýyla Ruhani Lider Hamaney’ in öldürülmesi, önceki Ýsrail-ABD saldýrýlarýna sembolik karþýlýklar veren Ýran'ýn bu kez sadece Ýsrail’ e deðil, misilleme anlamýnda ABD üslerine ev sahipliði yapan tüm körfez ülkelerini vurmasýyla bölgeyi ateþ sardý…
Dubai, Kuveyt, Katar, Umman, Suudi Arabistan yanýnda Kýbrýs Rum Kesimi de Ýran gazabýndan nasibini aldý…
Ne zaman baþlayacaðýný en azýndan Trump ve Netanyahu cephesinin yaklaþýk ta olsa tahmin ettiði savaþýn nereye doðru evrileceði ve ne zaman sonuçlanacaðý þimdilik meçhul….
Savaþýn ekonomik açýdan en kritik aþamalarýndan birine Ýran Devrim Muhafýzlarý tarafýndan yapýlan, Hürmüz Boðazý'ndan ticari gemi geçiþini yasaklandýðýna dair duyuruyla geçildi..
Bu, resmi bir "kapatma" olmasa da, büyük tanker sahiplerinin, sigorta þirketlerinin ve petrol þirketlerinin rotalarý askýya almasýna yol açan hayati bir adým…
Öyle ki, daha ilk saatlerde 1 milyon varilden fazla petrol taþýyan üç gemi bazý mürettebatýn ölümüyle sonuçlanan saldýrýya uðradý…
Dünyanýn en büyük konteyner taþýmacýlýk þirketlerinden MAERSK Hürmüz Boðazý geçiþli sevkiyatlarý askýya aldýðýný açýkladý…
Bugün itibariyle çok sayýda gemi boðaz giriþ/çýkýþlarýnda bekliyor veya alternatif rotalara yönelmeye baþladý…
Bu geliþmeler petrol fiyatlarýný hýzla yukarý çekti ve brent ham petrolü makaleyi kaleme aldýðým 2 Mart 2026 sabah saatlerinde Cuma gününe oranla yüzde onu aþan artýþla 79-80 USD/varil seviyelerine ulaþtý (geçtiðimiz hafta 68 dolardý).
Savaþýn nereye evrileceðinin çok bilinmeyenli denklemden beter hale gelmesi sonucu, Sigorta Þirketleri risk primlerini Arap Körfezi geçiþleri için yüzde 50'ye varan oranlarda arttýrýrken bazý þirketler savaþ riski kapsamýnda sigorta yapmayacaðýný duyurdu…
Kritik soru þu: Savaþ ortamýnda bilinmezlikleri çok daha büyük boyutlara taþýyan süreç dünya ekonomisini nasýl etkileyecek?
Aslýnda birbirinden beter de olsa farklý senaryolar öngörmek mümkün:
En az hasar yaratacak senaryo; Ýran’ daki Molla rejiminin içeriden çöküþü ve ülkenin bütünlüðünü saðlayacak bir geçiþ dönemi…
Bu, uzun sürecek bir savaþýn petrol fiyatlarýný yükseltmesi sonucu ABD’ de artacak enflasyon riskinin Kasým ayýnda yapýlacak ara seçimlerde kendisine aðýr darbe vuracaðýný bilen Trump yönetimi için de en iyi senaryo olarak ta görülebilir…
Bir baþka olasýlýk ise uzun sürecek te olsa düþük yoðunluklu çatýþmalarla Ýran rejiminin yýpratýlmasý…
Karþýlýklý saldýrýlar ve özellikle Ýran’ ýn körfez ülkelerine yönelik misillemeleri bölgeyi istikrarsýzlaþtýrýr…
Turizm, ticaret ve bölgesel ekonomiler aðýr darbe alýr.
Nüfusunun yüzde 80’ i yabancýlardan oluþan ve finans, lojistik, turizmle refahýný arttýran Dubai’ yi gerilimin sürmesi halinde nasýl bir gelecek beklediðini tahmin etmek zor deðil…
Ýngiliz üslerine ev sahipliði yaptýðý için saldýrýya uðrayan en önemli geliri turizm olan Kýbrýs Rum Kesimi gibi ülkelerin gerilimin sürmesiyle karþýlaþacaklarý fatura da çok farklý deðil…
Cehennemin kapýlarýný ardýna kadar açacak en yýkýcý senaryo ise gerçekten ürpertici ve adý koyulmamýþ bir dünya savaþýnýn da habercisi olma potansiyeli taþýyor…
En büyük petrol rafinerisinin saldýrýya uðramasý sonucu üretimine ara veren Suudi Arabistan’ ý yöneten Prens Bin Salman’ ýn tüm orduya savaþa hazýrlýk talimatý vermesi ve þimdiden kestirilmeyecek diðer geliþmelerle bölgenin topyekûn savaþa sürüklenmesi…
Ýran rejiminin ölmektense her yaný ateþe verip son altýn vuruþ niyetine Hürmüz Boðazý’ ný mayýnlayýp tam kapatmasý…
Molla rejimiyle ortak Yemen’ deki Husi’ lerin Bab el-Mendep ve Aden Körfezi'nde petrol tankerlerine/ gemilere yönelik saldýrýlarý sonucu küresel petrol arzýnýn dibe vurmasý, küresel tedarik zincirinin kopmaya baþlamasý…
Böylesi korkutucu senaryo, sosyal ve siyasal depremler bir yana enerji fiyatlarýnda dramatik sýçrama, tedarik zinciri þoklarý, 1973 petrol þokundan beter bir küresel krizi tetikler ki, o sürecin sonunda nasýl bir dünya ile karþýlaþacaðýmýz sorusu bile ürpertici…
Akýllý yönetimler gerçekleþmesi imkânsýza yakýn olsa da en kötüye göre hazýrlýk yaparak ayakta kalma becerisini gösterenlerdir…
Umalým ve dileyelim ki, özetlediðim senaryolarýn hiç biri gerçekleþmez ve sonunda aklýselim galip gelir…
