ÝNSANSIZLAÞMA
Geçmiþi; býrakýn insanlýk tarihini, kiþisel tarihlerde bile çok kýsa bir zaman öncesine dayanan internetin yaygýnlýðý ve hýzý üzerinde sörf yapan dijitalleþme, hayatýmýzý baþtan aþaðýya deðiþtirdi: akýþýný, alýþkanlýklarýmýzý, iliþkilerimizi, beklentilerimizi ve daha birçok þeyi…
Ýntel kurucusu Gordon Moore ismine atfedilen Moore Yasasýna göre bilgisayar, hýzý 18 ayda ikiye katlayacak þekilde geliþir ve fiyatý da hýzla ucuzlar, þeklindedir.
2010 yýlýnda yasanýn geçerliði ortadan kalkacak dense de günümüzde iþlediði görülmektedir. Bilgisayar hýz ve kapasitelerinin akýl almaz bir ivmeyle artmasýna paralel yazýlýmcýlar da becerilerini geliþtirerek, yazýlýmlarýyla buna ayak uyduruyorlar.
Yazýlýmlarýn ‘yapay zeka’ seviyesine gelmesiyle, ‘nesnelerin interneti’ daha yaygýnlaþtý ve nesnelerin birbirleriyle haberleþmesi daha da hýzlandý; bir yandan internette kullanýlan cihazlar, çeþitleri ve kapasiteleri artarken diðer yandan geliþmenin zirvesinde olan bilgisayarlar ve ona yüklenmiþ yazýlýmlar kendi kendine öðrenme yeteneklerini hýzla arttýrdýlar. Ýnternet siteleri, elektronik postalar, çok çeþitli uygulamalarýyla akýllý telefonlar, pýtrak gibi biten ve pandemiden sonra ivmesi artarak çoðalan ve yaygýnlaþan sosyal medya uygulamalarý; hayatýn; resmi, özel, ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel tüm alanlarýný dijital ortamýn üzerinde yükseltmeye baþladý. Çok þey kolaylaþtý…
Ýnsanlar kolaylaþan çok þeye de çok kolay alýþtý… Alýþtý da her adýmda süreçlerin insansýzlaþmasýna tanýk olmaya baþladý. Çevrimiçi becerisini yeterince geliþtiremeyenler hayatýn dýþýna doðru itilir oldu. Öyle ki çevrim içi olmak, hayatýn içinde olmakla özdeþleþti.
Banka iþlemlerinin birçoðu mobil uygulamalarda, ATM’lerde gerçekleþtiriliyor. Yeterli beceriniz yoksa ya da sürecin bir yerinde takýldýysanýz o an soracak kimseniz yok etrafýnýzda. Alýþveriþlerde otomatik ödeme kasalarý yaygýnlaþýyor, bunu öðrenemeyeneler yakýn zamanda alýþveriþ de yapamayacaklar. Devletle olan iliþkilerde bile yurttaþlar her geçen gün bir memur yerine bir uygulamayla sorununu çözmek zorunda býrakýlýyor. Artýk adres sormak, yol tarif etmek kalmadý, o kadar ki adres tarif etmeye kalkýldýðýnda, dinlemek yerine, uðraþma bir konum at, deniliyor. Cep telefonlarýndaki navigasyon uygulamalarý burada da insaný devre dýþý býraktý. Eðitimde de uygulamalar, nesnelerin interneti, dijitalleþmenin yarattýðý imkanlar hele de yapay zeka yüz yüze olma gereksinimini ortadan kaldýrmakta ve bu alaný da insansýzlaþmaktadýr. Yaklaþýk iki milyon sene geçmiþe sahip olan insan, birçok toplu yok oluþtan kurtulduysa ve bugüne gelebildiyse; bu bað kurma, baþka bir insanla iþbirliði yapabilme, hikayeler yaratabilme ve bunlarýn etrafýnda sosyalleþip, organize olabilme yetenekleri sayesindedir.
Kapitalist üretim tarzýnýn ve üretim iliþkilerinin güçlendirdiði ve yaygýnlaþtýrdýðý bireycileþme, üretime ve kendine yabancýlaþma, yalnýzlaþma, neoliberal düzende daha da derinleþirken, dijitalleþmenin yarattýðý insansýzlaþma da dipsizliðe mahkum olmaktadýr.
Gündelik hayatýný bað kurma gereksinimi olmadan yürütebilen insanýn, bað kurma, sosyalleþme, dayanýþma ve organize olabilme yeteneklerinin aþýndýðýný; insaný insana baðlayan baðlarýn zayýflamasýyla toplumsal bütünlüðün de gevþediðini söyleyebiliriz. Yalnýzlaþan insan, sevinci unutur; sevinç baþkasýyla paylaþýnca ortaya çýkan bir þey çünkü. Sevinci tadamayan insan mutsuzlaþýr. Mutsuzluk öfkeye davetiye çýkarýr ve öfke de þiddete...
Kendine ve baþkasýna güven insaný terk eder, bu da mutsuzluðu derinleþtirir, insanýn yaþama sevincini eritir, sevgiye yol verir.
Ýnsansýzlaþma, önce hayatý kolaylaþtýrýr, sonra insan ve tüm canlýlarýn hayatýný söndürür. Ýnsan insanýn acýsýný alýr…
Dayanýþma insaný ve onlarla birlikte yaþayan tüm canlýlarý yaþatýr. Umudum, bunun farkýnda olan insanlarýn hep var olacak olmasýndadýr…
