OKUL GÜVENLÝÐÝ MESELESÝ
Okullarýmýz açýldý. Çocuklarýmýz yeniden sýnýflarý doldurdu. Servisler yollara çýktý, okul bahçeleri yeniden çocuk sesleriyle doldu. Öðretmenler öðrencileriyle kavuþmanýn mutluluðunu yaþarken ebeveynlerin akýllarýnda bir soru dolaþýyor:
‘Çocuðum güvende mi?’
Bu durumu merak etmek, bir anne babanýn en doðal düþüncesidir.
Devletimizin de en temel sorumluluklarýndan biri...
Bu nedenle okullarýmýzda güvenlik tedbirlerinin artýrýlmasýna yönelik çalýþmalar elbette kýymetlidir. Kameralar, güvenlik görevlileri, giriþ-çýkýþ kontrolleri ve fiziki güvenlik önlemleri hepsi alýnan tedbirlerin bir parçasýdýr.
Peki, okullarýmýzý fiziki önlemlerle korumak yeterli midir?
Manisa'nýn Turgutlu ilçesinde okul dýþýnda yaþanan ancak okula da yansýyan þiddet olayý, bu soruyu yeniden önümüze koydu.
Güvenlik önlemlerini artýrabiliriz. Okulun çevresine kameralar yerleþtirebiliriz. Giriþ çýkýþlarý kontrol edebiliriz. Ama bütün bunlara raðmen okulun içinde ya da sokakta bir öðrenci baþka bir öðrenciye þiddet uygulayabiliyorsa, demek ki meselemiz yalnýzca okulun fiziki güvenliði deðildir.
Çünkü þiddet bazen okullarýn kapýsýndan girmez. Çocuklarýn zihinlerinde yer bulur.
Eskiden bir çocuðun geliþimini büyük ölçüde ailesi, öðretmeni, arkadaþlarý ve yaþadýðý mahalle þekillendirirdi.
Bugün ise çocuklarýmýzýn cebinde kontrol edemediðimiz bir dünya var.
Bir ekran…
Bir sosyal medya hesabý…
Bir video…
Bir bilgisayar oyunu…
Bir sanal arkadaþ grubu…
Ve çocuklarýn karþýsýna ne zaman, hangi içeriðin çýkacaðýný her zaman bilemediðimiz kontrolsüz bir dijital dünya ile karþý karþýyayýz.
Çocuklarýmýz artýk yalnýzca okulda deðil, ekranlarýn karþýsýnda da eðitim alýyor.
Üstelik bu eðitimi çoðu zaman öðretmen vermiyor.
Sosyal medya veriyor.
Ýnternet veriyor.
Ýçerik üreticileri veriyor.
Algoritmalar veriyor.
Sanal oyunlar veriyor.
Fenomenler veriyor.
Ýþte asýl üzerinde düþünmemiz gereken meselelerden biri de bu.
Çocuðun karþýlaþtýðý her dijital içerikler elbette onu þiddete yöneltmez. Bir oyunun veya sosyal medya platformunun tek baþýna bir çocuðu þiddet uygulayan bireye dönüþtürdüðünü söylemek de doðru deðildir.
Ancak çocuklarýn uzun süre maruz kaldýðý içeriklerin; davranýþ biçimleri, kullandýklarý dil, baþkalarýna bakýþlarý ve þiddeti algýlama biçimleri üzerinde etkili olabilecek bir çevre oluþturduðu gerçeðini de görmezden gelemeyiz.
Sosyal medyada hakaretin eðlenceye dönüþtürüldüðü, zorbalýðýn “þaka” adý altýnda normalleþtirildiði, saldýrganlýðýn izlenme ve beðeni getirdiði, þiddetin bir gösteri unsuruna dönüþtüðü, sanal dünyada yapýlan davranýþlarýn gerçek hayattaki sonuçlarýnýn unutulduðu bir ortamdan söz ediyoruz.
Böyle bir ortamda çocuða yalnýzca “Bunu yapma” demek yeterli deðildir.
Çocuða neden yapmamasý gerektiðini öðretmek gerekir.
Ýþte bunun adý eðitimdir.
Güvenlik kameralarý davranýþ eðitimi vermez
Okulun koridorlarýna kameralar koyabiliriz ama kameralar çocuklara empatiyi öðretemez.
Güvenlik görevlileri öðrencinin öfkesini yönetemez.
Turnikeler, arkadaþýna saygý duymasýný saðlayamaz.
Duvarlar, zorbalýðý ortadan kaldýramaz.
Bunlar okul güvenliðinin araçlarýdýr. Fakat eðitim araçlarý deðildir.
Gerçek güvenlik, çocuðun davranýþlarýný doðru yönde þekillendirecek eðitimle baþlar.
Bir çocuk öfkelendiðinde ne yapacaðýný bilmelidir.
Bir baþkasýyla anlaþamadýðýnda þiddet yerine iletiþimi tercih etmelidir.
Arkadaþýnýn farklýlýðýný tehdit olarak görmemelidir.
Sosyal medyada karþýsýna çýkan her içeriði doðru kabul etmemelidir.
Bir videoda gördüðü davranýþý gerçek hayatta taklit etmeden önce sorgulayabilmelidir.
Bir oyunda normal olanýn gerçek hayatta neden normal olmadýðýný anlayabilmelidir.
Kýsacasý çocuklar, gerçek dünya ile sanal dünya arasýndaki farký anlayabilecek bir bilinçle yetiþtirilmelidir.
Bunu saðlayacak olan ise daha yüksek duvarlar deðil, daha nitelikli eðitimdir.
Eðitim sistemimizde önemli bir deðiþikliðe ihtiyacýmýz var.
Þiddet ortaya çýktýðýnda müdahale eden deðil, þiddetin ortaya çýkma ihtimalini daha önceden fark eden bir sistem kurmalýyýz.
Bir öðrencinin davranýþý neden deðiþti?
Neden arkadaþlarýndan uzaklaþýyor?
Neden sürekli öfkeli?
Neden zorbalýk yapýyor?
Neden zorbalýða maruz kalýyor?
Evinde ne yaþýyor?
Sosyal medyada ne görüyor?
Hangi içeriklere maruz kalýyor?
Sanal dünyada kimlerle iletiþim kuruyor?
Bütün bu sorular artýk eðitim sisteminin dýþýnda görülemez.
Rehberlik ve psikolojik danýþma hizmetlerini güçlendirmeliyiz.
Öðretmenleri öðrencilerin davranýþ deðiþikliklerini daha erken fark edebilecekleri þekilde desteklemeliyiz.
Aileleri dijital dünyanýn riskleri konusunda bilinçlendirmeliyiz.
Çocuklara dijital okuryazarlýk kazandýrmalýyýz.
Zorbalýkla mücadeleyi sistematik hâle getirmeliyiz.
Çocuklarýn duygularýný tanýmasýný, öfkesini yönetmesini ve çatýþmalarý þiddete baþvurmadan çözmesini öðretmeliyiz.
Çünkü þiddetle mücadele yalnýzca polislik bir mesele deðildir. Þiddetle mücadele ayný zamanda bir eðitim meselesidir.
Öðretmeni önlükle deðil, itibarýyla güçlendirmeliyiz.
Tam da bu noktada öðretmenlik meselesine geliyoruz.
Bugün çocuklarýmýzýn karþýsýnda yalnýzca aile ve okul yok.
Ekranlar var.
Sosyal medya var.
Sanal oyunlar var.
Çocuðun zihnini þekillendiren sayýsýz dijital içerik var.
Böylesine karmaþýk bir dünyada öðretmenin rolünü daha da güçlendirmemiz gerekirken, öðretmeni önlük üzerinden tartýþmak eðitim meselesinin özünü kaçýrmaktýr.
Öðretmenin elbette düzenli ve mesleðine uygun bir görünümü olmalýdýr.
Ancak öðretmenin toplumdaki itibarýný belirleyen þey kýyafeti deðildir.
Öðretmenin itibarý; bilgisiyle, adaletiyle, mesleki yeterliliðiyle, öðrencisiyle kurduðu güven iliþkisiyle ve toplumun öðretmenlik mesleðine verdiði deðerle yükselir.
Çocuklarýmýzýn sosyal medya karþýsýnda savunmasýz kalmamasý için öðretmene ihtiyacýmýz vardýr.
Sanal dünyada gördüðü þiddeti gerçek hayatta var zannetmemesi için öðretmene ihtiyacýmýz vardýr.
Zorbalýða uðrayan çocuðu fark etmek için öðretmene ihtiyacýmýz vardýr.
Þiddete yönelen çocuðun arkasýndaki problemi anlamak için öðretmene ihtiyacýmýz vardýr.
Çocuða sadece ders anlatan deðil, hayatý anlamayý öðreten öðretmene ihtiyacýmýz vardýr.
O hâlde öðretmenin gücünü kýyafeti üzerinden deðil, mesleki itibarý üzerinden tartýþmalýyýz.
Öðretmeni görünüþüyle deðil, yetiþtirdiði çocuklarla deðerlendirmeliyiz.
Asýl güvenlik, çocuðun zihninde baþlar
Bugün okul güvenliðini konuþurken sadece fiziki önlemlere takýlmamalýyýz.
Çocuklarýn elindeki telefona da bakalým.
Ýzlediði videoya da bakalým.
Takip ettiði sosyal medya hesaplarýna da bakalým.
Oynadýðý oyunlara da bakalým.
Kimlerle iletiþim kurduðuna da bakalým.
Ama en önemlisi, bütün bunlarla karþýlaþan çocuðun nasýl bir eðitim aldýðýna bakalým.
Çünkü çocuðu dijital dünyadan tamamen koparamayýz.
Teknolojiyi hayatýmýzdan çýkaramayýz.
Sosyal medyayý yok sayamayýz.
Sanal oyunlarý yasaklayarak bütün sorunlarý çözemeyiz.
Yapmamýz gereken çocuklarýmýzý bu dünyanýn içinde güçlü kýlmaktýr.
Onlara sorgulamayý öðretmektir.
Doðru ile yanlýþý ayýrt etmeyi öðretmektir.
Þiddeti reddetmeyi öðretmektir.
Empatiyi öðretmektir.
Öfkesini yönetmeyi öðretmektir.
Ekranda gördüðü her davranýþý gerçek hayatýn doðrusu olarak kabul etmemeyi öðretmektir.
Ve bütün bunlarý yapacak güçlü bir eðitim sistemi kurmaktýr.
Kamera mý, daha güçlü eðitim mi?
Elbette kamera da olacak.
Elbette güvenlik görevlisi de olacak.
Elbette okulun fiziki þartlarý güvenli olacak.
Ama bunlarýn hiçbirini eðitimin yerine koyamayýz.
Çünkü kameralar çocuklarýn elini tutamaz.
Turnikeler çocuklarýn öfkesini yatýþtýramaz.
Duvarlar çocuklara empatiyi öðretemez.
Bunlarý yapacak olan insanlardýr.
Öðretmendir.
Ailedir.
Rehberlik servisleridir.
Ve bütün bunlarý destekleyen güçlü bir eðitim sistemidir.
Çocuklarýmýzý gerçekten korumak istiyorsak, yalnýzca okul binalarýný güvenli hâle getirmeye çalýþmayalým.
Çocuklarýmýzýn düþünce yapýlarýný da güvenli hâle getirelim.
Çünkü güvenli toplum, güvenlik kameralarýnýn sayýsýyla deðil; çocuklarýn davranýþlarýyla oluþur.
Unutmayalým ki:
Okullarý fiziki önlemlerle korumak güvenliktir; çocuðun geleceðini korumak ise eðitimdir.
